۱-  کلمات هم آوا :

۲- کلمات هم نویس

۳- کلمات هم آوا و هم نویسه

 واژه هایی هستند که تلفظ ( آوا )ی یکسانی دارند . اما از نظر نوشتن و معنی و اشتقاق  متفاوتند. کلماتی مانند :

خویش : خود - فامیل  /  خیش : وسیله شخم زدن

حیات : زندگی  /  حیاط : فضای باز خانه

ارز : پول خارجی   /   ارض : زمین   / عرض: پهنا

******************************************

******************************************

کلمات هم نویسه : از اسمش پیداست . واژه هایی که نوشتن یکسان دارند اما از نظر معنی و تلفظ متفاوتند.

کلماتی مانند : 

 مِهر : محبت ؛ ماه مهر  /  مُهر : وسیله چاپ دستی

گِل : خاک   / گُل :

 کُشتی  /  کِشتی

مسلم  / مسلّم 

نوبهار است در آن کوش که خوشدل باشی              که بسی گل بدمد باز و تو در گل باشی

گوهر مخزن اسرار همان است که بود                      حقه ی مِهر بدان مُهر و نشان است که بود

************************************

************************************

دسته دیگری از کلمات نیز وجود دارد که در کتاب فارسی راهنمایی نیامده اما آشنایی با آن به نظر ضروری می رسد .

کلمات هم آوا - هم نویسه :

کلماتی که در نوشتن و تلفظ یکسانند اما از لحاظ معنی متفاوتند. کلماتی مانند :

شیر : نام حیوان /  شیر : شیر آب / شیر : شیر خوردنی

روان : جان  / روان : جاری

سیر : نام گیاه سیر /  سیر : غذا خورده - متضاد گرسنه

 نه من از پرده ی تقوا به در افتادم و بس                  پدرم نیز بهشت ابد از دست بهشت

آتش است این بانگ نای و نیست باد                     هر که این آتش ندارد نیست باد

گلاب است گویی به جویش روان                         همی شاد گردد زبویش روان

****************************

**************************** 

کلمات ( هم آوا )    و  ( هم نویسه )  در بحث آرایه های ادبی ،  جناس ناقص نامیده می شوند . 

کلمات  ( هم آوا _ هم نویسه ) در بحث آرایه های ادبی ، جناس تام نامیده می شوند.